Crkva Sv. Arhangela Mihajla u Herceg Novom

CRKVA Sv. ARHANĐELA MIHAILA Nalazi se na gornjem trgu Starog grada, popularnoj Belavisti, sada Trgu Herceg Stefana. Crkvu su počeli graditi 1883. godine. Više arhitekata radilo je na podizanju crkve, a projekat po kome je konačno izvedena napravio je 1905. godine arh. Milan Karlovac.Crkva je sagradjena od fino klesanih kvadera korčulanskog kamena, a gradnja je dovršena i crkva je osvještana 1911. godine. Svojom opštom prostornom koncepvijom vizantisjkog stila, ukrasnim elementima romano-gotičke i islamske reminiscencije, ova gradjevina eklektičkog duha predstavlja izuzetno uspješan i maštoviti spoj stilova i jedna je od ljepših crkava na ovom području. Ikonostas od bijelog, italijanskog mermera, izradio je majstor Bilinić iz Splita, a ikone je izradio češki slikar Franjo Cigler.

"Krpljenje" kulturno-istorijskog blaga

Na području hercegnovske opštine, postoji 99 sakralnih objekata koji spadaju u kategoriju spomenika kulture. Od ovog broja, 74 hrama pripadaju Srpskoj pravoslavnoj crkvi, 14 Rimokatoličkoj, dok se 11 ruševnih sakralnih objekata, vode kao arheološka nalazišta.
Iz budžeta Opštine, za proteklu godinu, opredijeljeno je oko 50.000 eura za sanaciju ovih objekata, a postoje i nagovještaji da će se rebalansom budžeta za tekuću godinu, obezbijediti dodatna sredstva za urgentne aktivnosti na revitalizaciji nekolicine hramova.Radovan Arnaut, savjetnik za vjerska pitanja u opštini Herceg Novi, objasnio je, da se u ovoj godini očekuje i detaljan plan sanacije sakralnih objekata, koji će biti sproveden u saradnji sa predstavnicima vjerskih zajednica, crkvenih odbora i župnih ureda. On je istakao, da su predstavnici Opštine, već obišli crkvu Sv. Neđelje u Ratiševini, na kojoj su evidentirana oštećenja, i za koju je neophodno sačiniti hitan program sanacije. Arnaut je naglasio, da urgentnu sanaciju, iziskuju i crkve Sv. Nikole na Žlijebima, Sv. Neđelje u Jošici, Sv. Haritona u Zabrđu i Sv. Ilije u Lastvi Kućanskoj- U protekloj godini, iz budžeta Opštine, za sanaciju sakralnih objekata, izdvojena su sredstva za konzervaciju ikona u crkvi Svetog Nikole u Lučićima i za ikonostas u istoimenoj crkvi u Baošićima. U porti crkve Sv. Sergeja i Vakha na Podima, obavljeno je osveštanje parohijskog doma, u čijoj je izgradnji učestvovala Opština, a obavljena je i konzervacija ikone Svetog Roka iz crkve Sv. Jeronima. Lokalna samouprava, finasirala je sanaciju crkve Sv. Nikole u Radanovićima na Luštici, zatim uložena su i značajna sredstva za hram Sv. Harotona u Zabrđu na Luštici, a u toku su i radovi na arheološkim istraživanjima kod crkve Sv. Petra i Pavla. Takođe je obezbijeđen i stambeni objekat za smještaj sveštenika, paroha crkve u Đenovićima. Dio sredstava, za sanaciju potpornog zida crkve Pokrova Presvete Bogorodice, dodijeljen je crkvenoj Opštini Kumbor. Opština je učestvovala i u izgradnji prilaznih puteva do crkve Sv. Ilije na Žvinjama i crkve Sv. Nikole u Đurićima, kazao je Arnaut.On je objasnio, da je u saradnji sa mještanima u toku druga faza sanacije Parohijskog doma pri crkvi Sv. Đorđa na Ublima, a uskoro se može očekivati i uređenje dvorišta manastira Savina.Osim toga, izvršeno je i ograničavanje crkvenog doma na Ponti kod Sv. Neđelje, na lokaciji za koju je već obezbijeđena potrebna građevinska dokumentacija, pa se uskoro može očekivati i postavljanje kamena temeljca. Obezbijeđena je i tehnička dokumentacija za sanaciju hrama Sv Arhangela Mihaila u Klincima na Luštici.Arnaut je, kao značajan problem istakao evidentno propadanje ikona u hramovima i izrazio nadu, da će se uskoro pristupiti procjeni stanja ikona u crkvama Sv. Gospođe u Kutima, Sv. Sergeja i Vakha na Podima, Sv. Neđelje u Jošici, Sv. Trojice u Kutima, te da će potpunu i zasluženu pažnju dobiti i zbirka ikona u crkvi Sv. Đorđa na Toploj.Najčešće i opravdane pritužbe građana, odnose se na lošu, nepotpunu ili čak netačnu signalizaciju sakralnih objekata. Ovaj problem Opština ima namjeru riješiti u najskorije vrijeme, u sradnji sa resornim Ministarstvom i Regionalnim zavodom za zaštitu spomenika kulture.Osim evidentnog napora Opštine, da spriječi propadanje ovog značajnog kulturno istorijskog blaga, pitanje koje još uvijek visi u zraku, a čije bi rješenje svakako ponudilo primjereniju brigu o ovom naslijeđu jeste, problem vraćanja oduzete crkvene imovine. Kotorska Biskupija, je svim crnogorskim opštinama proslijedila zahtjev, koji se odnosi na popis i povrat njene imovine, oduzete nakon drugog svjetskog rata, i zatražila je obustavu prodaje nekretnina, koje su joj nekada pripadale. Rimokatolička crkva je, još 17. februara 2006. godine, Opštini Herceg Novi, predala zahtjev za povrat više od 2.000 kvadrata nepokretnosti, koje su joj oduzete 1958. godine, ali i nadoknadu izgubljenog, zbog nekorištenja nekretnina u proteklih gotovo 50 godina.Rimokatolička crkva u Herceg Novom potražuje mnogo toga, sprat i prizemlje stambene zgrade na stepeništu 28. oktobra, veličine 138 m2, prizemlje, sprat i mansardu stambene zgrade na Trgu Nikole Đurkovića 12, veličine 113 m2, prizemlje i sprat od 248 m2 u Njegoševoj 6, dvosoban stan od 53 m2 u stambenoj zgradi u ulici Marka Cara broj 2, jednosoban stan 22 m2 u stambenoj zgradi u ulici Sima Matavulja 1, zatim prizemlje i dva sprata poslovne zgrade u Njegoševoj 39, veličine 637 m2 u kojoj se trenutno nalaze prostorije hercegnovskog pozorišta, i najamne poslovne zgrade u Njegošovoj 35, veličine 57 m2, jednako, kao i najamnu poslovnu zgradu u Njegoševoj 33, veličine 551 m2. Ovom spisku treba dodati prizemlje i dva sprata veličine 167 m2 uzgrade u ulici Save Kovačevića 9, prizemlje i dva sprata od 57 m2 u zgradi Marka Vojinovića 24, jednako kao i zemljišnu parcelu, kraj stepeništa 28. oktobra, na kojem treba biti izgrađena višespratnica, povodom koje je katoličkoj crkvi priznato svojstvo stranke u postupku.Inače, i veliki broj rimokatoličkih crkava na području opštine, uništio je zub vremna i ljudski nemar, te danas ovo kulturno blago, propada naočigled građana ali i relevantnih Institucija. Primjer devastiranosti je crkva sv. Neđelje u Kumboru, izgrađena u 17 vijeku i kapela sv. Roka izgrađena 1729. godine u sklopu kompleksa Lazaret u Meljinama. Kapelu sv. Roka, Vojska je prodala firmi PKB, koja ju je koristila kao vešeraj. Ovaj kompleks danas je vlasništvo firme Carine. Izmjenom DUP-a Meljina, na području Lazareta, predviđena je izgradnja turističko-hotelskog kompleksa, pa crkva s pravom strahuje, za budućnost kapele, napravljene još u doba Mlečana.Iako imovina Srpske pravoslavne crkve, na teritoriji hercegnovske opštine, broji na desetine hiljada kvdrata, čija se vrijednost procjenjuje na približno isto toliko miliona eura, Komisiji za povrat imovine, su početkom predprošle godine, zvanično pristigla svega dva zahtjeva, koja ni do danas nisu riješena.Podsjetićemo, da su Srpskoj pravoslavnoj crkvi, još 1958. godine, oduzete zgrade u centru grada, zemljište u samom gradu, na kojem su danas izgrađeni mnogi objekti, ali i ono na periferiji, koje nije privedeno namjeni, i koje bi se moglo vratiti bez većeg "zatezanja" nadležnih organa.Novsko sveštenstvo, uprkos naklonjenosti lokalne samouprave, ne polaže mnogo nade u povrat imovine, jer za time, kako tvrde, nema pravog raspoloženja. Oni smatraju, da će se po pitanju crkvene imovine, država rukovoditi prevashodno političkim razlozima, iako ima dovoljno prostora za pregovore, oko obeštećenja. Mitropolija Crnogorsko-Primorska, je povodom potražnje oduzete im imovine, prije tri godine uputila zahtjev Međunarodnom sudu u Strazburu, no u samom zahtjevu, ali i evidenciji Mitopolije, nema potpunog spiska nekadašnje crkvene imovine.K.M.Oduzeta imovinaHervcegnovsko sveštenstvo, dobro poznaje, ono što im je država nekada oduzela, pa je tako manastir Savina do eksproprijacije imao 23 hektara zemljišta, a sada svega 11. Na 2,2 hektara manastirskog zemljišta, izgrađena je Vojna bolnica, poslovne zgrade, benzinska pumpa i park u Meljinama. Pođansko-sasovačkoj parohiji, pripadale su 4 zgrade na Trgu Nikole Đurkovića, koje su sada privatno vlasništvo, sa izuzetkom prostorija Lovačkog društva, upisanog kao vlasništvo Opštine. Opštinske vlasti, nedavno su prodale zadužbinu Aleksandra Pavkovića, koja se nalazi u strogom centru grada, a koju je ovaj zavještao SPC.Topaljskoj crkvenoj opštini, oduzeto je 1,7 hektara zemlje od 2,5 koliko je imala u svom posjedu. Na nekadašnjem crkvenom zemljištu, danas se nalazi više zgrada javnih ustanova, a neizgrađene su samo jedan parking, stepenište, kao i teniski tereni, u vlasništvu HTP Boka.
Izvor: "Dan"

Svetac u Padovi, sa hercegnovskog Škvera (Sv. Leopold /Bogdan/ Mandić)

Sudbina znamenitih Bokelja:KAKO SUSJEDI ITALIJANI I DANAS SLAVE SV. BOGDANA LEOPOLDA MANDIĆA

Svetac u Padovi, sa škvera. Jedan od najčuvenijih ispovjednika u katoličkoj crkvi, po svemu i „dušebrižnik planetarnih razmjera”! Rođen je kao Bogdan Mandić u Herceg Novom, gdje se i zbližio s franjevcima - kapucinima. Sv. Leopold Bogdan MandićZa neupućene, u temelju naziva ovog monaškog reda, osnovanog 1225. je kapuljača, ili narodski: „kukuljica”. A, da bi kupucine plastičnije približio široj i valjda religijski još škrto obrazovanoj poublici, neko od pisaca jedne enciklopedije, izvjesno blizak kafani, dodaje i: „crna kafa, pomešana sa malo mlijeka daje boju kapucinske mantije...” No, u sićušnoj enciklopedijskoj jedinici nije preteklo prostora, makar i za jednu rečenicu, po kojoj su kapucini izraziti misionari kulturnih dobara.Prezime Mandić, vele, rasijano je po ovim balkanskim okrajcima i spada među najbrojnija i najrasprostranjenija. Prema jednom predanju, i Bogdanovi preci porijeklom su iz Bosne, gdje su pripadali sitnom plemstvu. No, dolaskom „Otomanske imperije” izbjegli su u gudure sela Zakučac, iznad Splita, na područje po svemu čuvene Poljičke republike. S kamenjara, između Mosora i mora, Mandići se potom spuštaju u Herceg Novi, gdje se 12. maja 1866. i rodio budući uzorni redovnik. Koji je na krštenju dobio i znakovito ime - Bogdan!Zagovor kod BogaPod tim „pečatom” odvijaće se i njegov ovozemni život. Bio je jedanaesto po redu i predpotonje dijete Petra Mandića i Dragice, rođene Carević, čiji zemni ostaci i sad počivaju pod skromnim spomenikom na Savini, uz Crkvu sv. Ane. No, među ostalima, njihovom malom i krhkom Bogdanu djetinjstvo će obilježiti, a potom i životnu stazu odrediti, kapucini iz prvog susjedstva, tada smješteni u omanjem samostanu na Belavisti. Tako je za svećenika Mandić zaređen već 1890. u Veneciji. Najveći dio duhovnog službovanja proveo je u Padovi, kao jedan od najčuvenijih ispovjednika, bez obzira na relativan fizički hendikep i poteškoće s govorom.

Tek kraće periode službovao je u Zadru, a takođe nakratko u Kopru i Rijeci. U Padovi je i preminuo 30. jula 1942. gdje je, prema crkvenim predanjima, „živio kreposno, pa su ga još za života smatrali svecem, a još više poslije smrti”!? Tako i jedan zapis tvrdi: „... Brzo se proširio glas o njegovoj svetosti po cijelom svijetu. Svima koji mu se obrate svojim zagovorom kod Boga posreduje bezbrojne milosti i uslišanja. Baš svima koji bijahu u nevolji, Leopold je govorio- Vjeru! Imajte vjeru! Bog je liječnik i lijek!...”Mirakuli u stripuNa stotine knjiga i publikacija do sada su napisane o sv. Leopoldu Mandiću, mnoge su prevedene i na naš jezik. A, koliko se i danas njegovo misionarsko djelo poštuje, posebno u susjednoj Italiji, ponajbolje ilustruje i jedan od potonjih brojeva časopisa „Potrovoce”, u cjelosti posvećen liku i djelu ovog znamenitog Novljanina. Desetine stranica govore i o njegovom rodnom Novom, dok hiljade hodočasnika i danas masovno posjećuju njegovo vječno počivalište u Padovi, gdje se sredinom svake godine i u njegovo veliko ime upriliči i velika vjerska svetkovina, uz naglašen ekumenski karakter.„... Ovaj put našli smo se i u rodnom gradu Sv. Leopolda, u prelijepoj Boki Kotorskoj i državi Crnoj Gori, gdje je inače veoma prisutan duh vjerske tolerancije i ekumenizma”, piše između ostalog, u jednom od priloga na stranicama pomenutog časopisa. A, koliko je Naš Svetac i sad popularan s onu stranu Jadrana, svjedoče čak i nastavci prirodnog stripa, koji njegova duhovna pregnuća i na ovakav način približavaju, osobito mlađim naraštajima...Jedan od čuvenih zavjeta sv. Leopolda glasi: „I s neba ću nastaviti svoj rad oko spasavanja duša!”Posvećeni izbjeglica Blaženim je Bogdana-Leopolda Mandića proglasio papa Pavao Šesti, 2. maja 1976, a svetim papa Ivan - Pavao, 1983. I baš kao što su i njihovi preci hrlili u njegovu isposnički skromnu ispovjedaonicu, da mu povjere svoju muku i nađu spas za životne nedaće i tjeskobu duše, tako i danas kolone vjernika-potomaka dolaze na poklonjenje njegovom vječnom počivalištu pod bijelim mermerom.No, izuzev određenog broja katoličkih vjernika, širem auditorijumu ovdje, u njegovom zavičaju, gotovo da je nepoznat i njegov životopis. Posebno je neznano i da se sv. Leoplod, u više navrata tokom dugog isposničnog života, obraćao direktno Svetoj Stolici, da ga vrati u zavičaj. Kao misionara „za bliženje i pomirenje bratskih istočne i zapadne crkve, te vjernika ostalih konfesija”. Bog sami, valjda, opet i jedini, zna zašto mu ova molba nikad nije uslišena?! Pa je i sv. Leopold preminuo, takoreći, kao „izbjeglica”, nikad ne prihvativši italijansko državljanstvo?!A, govorio je:„...Moje je srce s onu stranu mora i ja živim za svoj narod. Molite blaženu Gospu da mi isprosi milost i da, kad ispunim svoje poslanje u Padovi, mogu ponijeti svoje bijedne kosti među svoj narod i za dobro njihovih duša...”Tako je zborio čovjek koji, ispred vazda širom otvorenih vrata u svoje isposničke ćelije, iako počesto bolešljiv i u poznijim godinama sasvim iscrpljen, nikad nije vratio namjernika, nevoljnika, kljastog, ubogog i posrnulog. Nikog, s bilo kakvim biljegom na inače lako ranjivoj ljudskoj duši. Umio je, za to izvjesno veoma obdaren, da pomno sasluša i bogougodno kanališe ljudsku patnju.
O tom svjedoče brojni zapisi zahvalnih, onih koji su imali sreće da se s njim susretnu i obrate mu se za života u Padovi. Gdje je rekao i ovu:„Istina nikad ne stari i jedino je ona uvijek u modi!”Duhovni most. Samo rijetki, opet, ovdje znaju da je sv. Leopolod Mandić rođen u onoj ovećoj žutoj trospratnici koja dominira novskim Škverom. Nekog natpisa o tom na vremešnom zdanju, naravno, još nema!? Svojedobno, pod njenim krovom koji inače dugo pamti, još kao mlad slikar, stanovao je i naš znameniti likovni posvećenik Vojo Stanić. Tu danas, takođe slika daroviti Dragan Pečurica. U prizemlju su kafić „Citadela” i sjedište firme „Admiral”. Istina, na čuvenog novskog sveca podsjeća i omanja crkvica podno Belaviste, uz Dom Vojske SCG. Osim u vjerničkoj molitvi, takođe, prisutan je još i u nekim usmenim i nerijetko oprečnim predanjima Novljana. Svojedobno, ideju da imenom. sv. Bogdana-Leopolda Mandića bolje poveže, te da ovim duhovnim „mostom” zbliži Padovu i Novi, nosio je u zamisli, sve do pretprošle godine, i don Ljubo Galić, župnik ovdšanji. Nažalost, prerana smrt je u toj plemenitoj namjeri trenutno pretekla župnika. Hodočasnička stazaTreći je milenijum i sve opipljivija uzlazna linija interkontinentalnog ekumenizma. Hodočašća i vjerski turizam takođe su aktuelna i sve izraženija kategorija tog modernog i planetarnog „nomađenja”. Nije li, pored ostalog, i zavidno nasljeđe golemog duhovnog dijela i imena ovog Novljanina dovoljna osnova za „tkanje” neke slične hadočasničke staze!?Jer, počesto su prvi susjedi i ponajbolji učitelji, pa i uzori. Ali, novinarsko nije da se i previše miješa u državna, a osobito božja posla! No, svejedno, za onog ko hoće da razumije, na kraju još samo-i amin i amen!Minja Bojanić
http://www.pobjeda.co.me/citanje.php?datum=2004-12-19&id=50338Leopold (Bogdan) Mandic von CastelnuovoSveti Leopold Bogdan MandićKnjige napisane o Sv. LeopolduDokumentacija o Sv. Leopoldu, kuća đe se rodio, roditelji....